Ağız mikrobiyomu: diş plağı, çürük ve diş etleri

Ağız mikrobiyomu nedir

Ağız, vücudun mikroplara hiç dökülmeyen bir yüzey sunduğu tek yerdir: diş minesi. Deri pul pul dökülür, bağırsak astarı yenilenir, ama diş yerinde kalır. Bakteriler de onun üzerine inşa eder. Önce tükürük filmine yapışan öncüler gelir; sonra başkaları onlara tutunur; sonra bütün topluluk kendini yediğimiz sakarozdan yapılmış yapışkan şekerlerden — glukanlardan — bir kılıfa sarar. Bu yapı plaktır. Bir kir bulaşığı değil, surları olan bir şehir, bir biyofilmdir.

Bir biyofilmin içinde bakteriler serbest yüzen hücrelerden başka türlü davranır. Besini paylaşır, gargaralara direnir ve tek başlarına olsalar onları öldürecek antiseptik dozlarından sağ çıkarlar. Fırçalamanın — yani mekanik bozmanın — çoğu ağız gargarasından üstün olmasının nedeni budur.

İnsanların sorduğu üç soru

Fırçalıyorken neden çürüğüm oluyor? Çürük yalnızca bir hijyen başarısızlığı değildir. Bu bir sıklık kimyasıdır: Her şeker karşılaşması, asit üreten türlerin mine yüzeyinde pH'ı düşürmesine izin verir ve tükürüğün onu geri tamponlaması zaman ister. Sık atıştırmak, iyi fırçalamayı yener.

Diş eti kanaması ciddi mi? Kanama, bağışıklık sisteminin diş eti sınırındaki plağa verdiği yanıttır. Erken dönemde geri dönüşlüdür. Kendi hâline bırakılırsa diş etinin altındaki topluluk iltihaplı dokuda yaşayan anaeroplara doğru kayar ve dişi tutan kemik yavaşça çekilir.

Ağız bakterileri geri kalanımı etkiler mi? İltihaplı diş etlerinden gelen bazı türler atardamar plaklarında, plasentada ve kalın bağırsak tümörlerinde bulunuyor. Oraya neden olarak mı yoksa yolcu olarak mı gittikleri hâlâ çözülüyor.

Bilimin şimdiden söyleyebildikleri ve söyleyemedikleri

Şunu söyleyebilir: Plak bir biyofilmdir; çürüğü şekerin sıklığı sürükler; diş eti iltihabı bakterilerle bağışıklık hücreleri arasında bir konuşmadır ve erken dönemde geri dönüşlüdür; mekanik temizlik kılıfı kırdığı için işe yarar.

Şunu henüz söyleyemez: Diş etlerini tedavi etmek kalp hastalığını önler mi, hangi probiyotik suşlar ağza güvenilir biçimde yerleşir ya da «ağız–vücut bağlantısının» ne kadarı ortak riskten değil de gerçek nedensellikten gelir. Denemeler kısa ve sonuçlar çoğunlukla vekil belirteçler.

Burada adı geçen türler bakteri ansiklopedisinde, bu ay değişenler ise haberlerde duruyor.