Hệ vi sinh khoang miệng: mảng bám, sâu răng và lợi

Hệ vi sinh khoang miệng là gì

Miệng là nơi duy nhất cơ thể mời vi sinh vật lên một bề mặt không bao giờ bong ra: men răng. Da thì tróc vảy, niêm mạc ruột thì thay mới, còn cái răng thì ở lại. Thế nên vi khuẩn xây trên đó. Trước hết là những kẻ tiên phong bám vào lớp màng nước bọt; rồi những kẻ khác bám vào chúng; rồi cả cộng đồng tự quấn mình trong một khuôn nền đường dính — các glucan — làm từ chính đường mía ta ăn. Cái cấu trúc đó là mảng bám. Nó là một màng sinh học, một thành phố có tường, không phải một vệt bẩn.

Bên trong màng sinh học, vi khuẩn xử sự khác hẳn khi chúng trôi nổi tự do. Chúng chia nhau thức ăn, chống lại nước súc và sống sót qua những liều sát khuẩn lẽ ra giết được chúng nếu đứng một mình. Đó là lý do chải răng — phá vỡ bằng cơ học — ăn đứt phần lớn các loại nước súc miệng.

Ba câu hỏi ai cũng hỏi

Tôi vẫn chải răng, sao vẫn sâu? Sâu răng không chỉ là thất bại của vệ sinh. Nó là một bài toán hóa học về tần suất: mỗi lần đường ghé qua là các loài sinh axit lại kéo pH ở mặt men răng xuống, và nước bọt cần thời gian để đệm nó trở lại. Ăn vặt liên tục thắng cả việc chải răng kỹ.

Chảy máu lợi có nghiêm trọng không? Chảy máu là hệ miễn dịch đang đáp lại mảng bám ở viền lợi. Giai đoạn sớm, nó hồi phục được. Cứ để mặc, cộng đồng dưới lợi sẽ ngả sang các loài kỵ khí sống trên mô viêm, và xương giữ răng từ từ tụt đi.

Vi khuẩn trong miệng có ảnh hưởng tới phần còn lại của tôi không? Một số loài từ lợi viêm được tìm thấy trong mảng xơ vữa động mạch, trong nhau thai và trong khối u đại tràng. Chúng đi tới đó với tư cách nguyên nhân hay chỉ là khách đi nhờ thì vẫn đang được làm rõ.

Khoa học đã nói được gì và chưa nói được gì

Khoa học nói được: mảng bám là màng sinh học; tần suất ăn đường dẫn tới sâu răng; viêm lợi là một cuộc đối thoại giữa vi khuẩn và tế bào miễn dịch, và nó hồi phục được nếu bắt sớm; làm sạch bằng cơ học hiệu quả vì nó phá vỡ khuôn nền.

Khoa học chưa nói được: điều trị lợi có ngăn được bệnh tim không, chủng men vi sinh (probiotic) nào cắm chắc được trong miệng, hay bao nhiêu phần của "mối liên hệ miệng — toàn thân" là nhân quả chứ không phải cùng chung yếu tố nguy cơ. Các thử nghiệm đều ngắn, và kết cục phần lớn là chỉ dấu thay thế.

Hãy đọc bách khoa vi khuẩn để biết các loài được nhắc ở đây, và mục tin tức để xem tháng này có gì thay đổi.